Liên hệĐăng ký tập

Bài phỏng vấn thầy Koichi Tohei và thầy Shinichi Tohei (2000) (phần 3/3)

tohei kochi sensei ki aikido

Bài phỏng vấn này đã được thầy William Reed cho phép chuyển ngữ sang tiếng Việt

Page của thầy: http://www.williamreed.jp/about/

Nguồn: http://www.toitsu.de/texte/texte.htm

(tiếp theo)

Tội ác và Công lý

   Thầy thấy các bộ phim thuộc thể loại Viễn tây và Samurai như thế nào ạ?

Tôi thích chúng vì chúng dễ hiểu, chúng thuần túy mang tính giải trí, và là một vở diễn thú vị. Trong các phim Samurai thời xưa, ta có thể biết được ngay ai là người tốt, ai là kẻ xấu. Chứ không như nhiều bộ phim hiện đại ngày nay, cốt truyện thì mù mờ, kẻ xấu lại chiến thắng, và họ có thể thoát tội mà không phải chịu bất cứ hậu quả nào. Lý do tôi thích xem các bộ phim về samurai cũng giống như lý do tôi thích kịch Kabuki. Ngay từ cái nhìn đầu tiên ta cũng có thể biết được diễn viên có được trạng thái Tâm – Thân hợp nhất hay không, và nếu anh ta ở trong trạng thái đó thì xem rất thích. Nếu diễn viên không có trạng thái này, thì tôi chuyển kênh ngay. Trước đây tôi thường xem các bộ phim Viễn Tây, nhưng giờ thì tôi không xem nữa. Các phim gần đây kịch bản không hợp lý và nhân vật không có sức thuyết phục. Kẻ xấu bị dồn ép vào ngõ cụt, rồi lại đột nhiên thoát được mà chẳng tốn hơi sức. Nhân vật chính dành được thiện cảm do có vẻ ngoài ưa nhìn!

Thầy đã dạy Ki-Aikido cho cảnh sát, cho nhân viên FBI, và cho cả các nhân viên mật vụ nữa. Thầy đã dạy họ những cách gì để khống chế một nghi phạm nguy hiểm, hay một kẻ nghiện ngập đang say thuốc và mất kiểm soát, hoặc khiến cho nhưng kẻ đó hạ hỏa và bình tĩnh lại, thưa thầy?

Nếu một người trở nên hung hãn, hoặc đang say thuốc và mất kiểm soát, điều duy nhất ta phải làm là dùng sức mạnh bắt giữ đối tượng. Các đối tượng đó đang mất lý trí, cho nên có nói lý lẽ phải trái với họ thì cũng không ích gì cả. Nếu những kẻ đó lại còn đe dọa sự an toàn của người khác thì họ cần phải bị khống chế, và chỉ khi nào họ tỉnh táo lại thì ta mới giải quyết với họ được.

Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn.

Trong các kiệt tác hội họa về chân dung, tiêu biểu như bức Mona Lisa của Leonardo da Vinci, đôi mắt của nhân vật dường như luôn dõi theo ta khi ta di chuyển xung quanh căn phòng. Tôi cũng nhận thấy điều tương tự với bức ảnh chân dung thầy treo tại đạo đường. Làm cách nào mà thầy có được cho mình một trường nhìn bao quát đến như vậy?

Điều này cũng tự nhiên thôi, vì mắt ta phản ánh những gì ta nhìn. Khi ta nhìn chằm chằm vào một cái gì đó, các cơ mặt ta trở nên căng cứng và trường nhìn bị thu hẹp. Một ánh mắt nhẹ nhàng, hiền hòa thì sẽ tiếp nhận tất cả mọi thứ mà nó lướt qua. Điều này chẳng có gì đặc biệt cả, chỉ là kết quả của việc nhìn với tinh thần thư giãn. Trong thể thao, người ta thường bảo phải “dán mắt vào trái bóng”, tôi cho như thế là không đúng. Làm như thế sẽ dễ bị trượt bóng. Khi ta thư giãn, mắt ta sẽ nhìn được rộng hơn, và cơ thể sẽ theo đó mà hành động.

Thầy có đề cập đến tầm quan trọng của việc đọc nhanh, đọc lướt để phát triển sự linh hoạt của trí não. Xin thầy giải thích cách luyện tập này ạ.

Đây là một kỹ năng rất hữu dụng, ta cần phải được rèn luyện ngay khi còn đi học. Vấn đề của thời nay là có xuất hiện quá nhiều sách, nhiều hơn bao giờ hết, nhưng những sách có giá trị thì lại chẳng có mấy. Nếu quyển sách nào ta cũng đọc từng chữ từ đầu đến cuối thì sẽ lãng phí thời gian vô cùng. Đọc nhanh, hay để mắt thư giãn lướt qua toàn bộ trang sách để nắm nội dung chính. Nếu ta thấy nó thực sự đáng đọc, ta sẽ quay lại đọc nó sau để lấy thông tin mình cần.

Có cách nào để giúp một người cai thuốc lá hay giảm cân không ạ?

Tôi hay dạy một phương pháp mà tôi học được từ thầy Tempu Nakamura. Phương pháp này tôi đã có hướng dẫn chi tiết trong cuốn Khí trong Đời Sống Hàng Ngày (Ki in Daily Life). Đại ý của nó là dùng một tấm gương, lập thệ để khẳng định quyết tâm của mình trước khi ta lên giường đi ngủ. Khi làm vậy, điều ta mong muốn sẽ đi sâu vào trong tiềm thức, nó sẽ có tác động kể cả trong lúc ta ngủ cũng như lúc ta thức. Nhờ đó ta sẽ có thể bỏ được thói xấu, và thiết lập những thói quen có ích. Rất nhiều người đã dùng cách tự ra lệnh cho bản thân, nhưng họ không thành công vì họ đã dùng kiểu nói “tôi muốn…” và họ cũng không thực sự tin vào điều họ nói. Ta nên nhìn vào gương mặt ta trong gương, rồi ra lệnh cho bản thân mình giống như mình đang ra lệnh cho người khác vậy, ta nên nói “anh muốn…” Để thành công được, ta cũng cần phải kiên nhẫn, không nên bỏ cuộc chỉ sau 1, 2 lần thử. Để xóa bỏ một thói quen đã tồn tại nhiều năm thì ta cần phải có đủ thời gian. Ta nên làm như vậy hàng ngày, và sau khi đã lập thệ xong ta nên đi ngủ ngay để đầu óc tránh bị những thứ khác làm cho xao nhãng. Hãy nói với bản thân mình ở trong gương : “Anh rất ghét thuốc lá!” Rất nhanh chóng thôi, ta sẽ thấy cứ mỗi khi ta với lấy bao thuốc thì điều ta nói lại hiện lên, và rồi sẽ đến lúc ta thấy chán thuốc thật. Điều quan trọng phải nhớ là ta chỉ nên bỏ từng thói xấu một. Để bỏ một thói xấu đã tồn tại nhiều năm sẽ mất khoảng 6 tháng, nhưng thường là ít hơn. Không phải ai cũng có đủ dũng khí để dễ dàng từ bỏ những gì mình thích. Nhưng dần dần ta sẽ có được sự tự chủ cao hơn, ta có thể bỏ được các thói xấu nhanh hơn, thậm chí về sau khi ta muốn là bỏ được ngay lập tức. Nếu ta có ý chí và lòng quyết tâm, thì các cám dỗ không dễ gì mà dẫn dắt ta được. Tôi đã từng có nhiều năm hút thuốc lá, rồi đến khi tôi quyết định cai thuốc, tôi đã tự thuyết phục bản thân là tôi chẳng thích thú gì việc hút thuốc cả, sau đó thì tôi đã bỏ thuốc dễ dàng. Cách làm này cũng áp dụng để bỏ các thói xấu khác.

Võ Đạo và các môn nghệ thuật trình diễn

tohei kochi sensei ki aikido

   Thầy đã từng so sánh Budo với nghĩa là Võ Đạo với Budo với nghĩa là Vũ đạo. Giữa Võ thuật và khiêu vũ có điểm gì chung? Tại sao lại có những người mà chụp ở góc nào họ cũng ăn ảnh?

Ở Nhật Bản xưa kia, múa và võ thuật được coi như một thứ. Chữ viết cho 2 môn này thì khác nhau, nhưng cách phát âm thì như nhau, cùng là budo. Một vũ công hay diễn viên lão luyện sẽ khiến khán phòng tràn ngập Ki. Anh ta không nhìn vào khán giả, bởi vì khi đó anh ta đang toàn tâm toàn ý với vai diễn. Khi hoàn toàn nhập tâm hóa thân vào nhân vật, anh ta đã quên đi con người thật của mình mà đã trở thành nhân vật, do đó khán giả bị thu hút và cuốn theo phần trình diễn đó mà quên đi là đang xem diễn kịch. Ta chỉ làm được như vậy khi Tâm và Thân hợp nhất. Khi ta khuyếch trương Ki thì ta sẽ trở nên ăn ảnh ở mọi góc chụp. Điều này là hệ quả về mặt hình ảnh của việc không có sơ hở để bị tấn công.

Thể thao và Võ thuật khác nhau ở đâu?

Tôn Tử, người viết cuốn Binh pháp, có bàn về 3 cách chiến thắng. Hạ sách là thắng bằng chiến tranh, còn thượng sách là thắng mà không cần gây chiến. Có rất nhiều môn thể thao đã chọn cách chiến đấu để tranh thắng bại. Họ có đề cập tới tinh thần thể thao nhưng chỉ là nói miệng, sâu bên trong họ lại tin rằng giành thắng lợi quan trọng hơn cách thi đấu. Có một số môn võ có lối luyện tập giống như thể thao nhưng lại không có tinh thần thể thao. Thượng sách là thắng mà không gây chiến. Ý nghĩa thực sự của Võ là “để hạ ngọn giáo”, để chiến thắng dễ dàng, không tranh giành hơn thua. Giống như tôi đã giải thích ở trên, đây cũng là mục tiêu của chúng tôi khi tổ chức cuộc thi Taigi, và cách thức chiến thắng này cũng áp dụng vào đời thường được. Chúng ta cần phải nhắm tới những nguyên lý cốt lõi, chứ không phải chỉ rèn luyện những cái bên ngoài.

Có cần thiết phải có đẳng cấp cao trong Aikido thì mới có thể áp dụng Ki vào các lĩnh vực khác như âm nhạc, các môn nghệ thuật trình diễn, hay trong kinh doanh không, thưa thầy? Và ta phải tập luyện thế nào để có thể vẫn biểu diễn tốt cho dù có phải chịu áp lực đè nặng đi chăng nữa?

Việc hợp nhất Tâm và Thân có tác dụng trong các môn ca, vũ, kịch, và cả trong các môn nghệ thuật trình diễn khác nữa. Người ta thường gặp khó khăn khi biểu diễn là vì họ tập luyện cẩu thả nhưng khi diễn thì lại muốn diễn tốt. Tôi có lần được gặp bậc thầy về thổi sáo truyền thống Nhật Bản, ông Hyakunosuke Fukuhara. Ông ấy có nhờ tôi hướng dẫn cho ông cách hợp nhất Tâm Thân khi trình diễn. Tôi bảo ông ta thử cầm sáo và giả vờ như mình đang biểu diễn, rồi tôi bất ngờ kiểm tra, và ông ý bị ngã ngay xuống. Ông ấy xin được thử một lần nữa, lần này tinh thần ông ấy thực sự ở vào trạng thái giống như đang diễn trên sân khấu, mặc dù tay ông ta không cầm cây sáo nào cả. Lần này ông ấy đã thành công, và có tư thế vững chãi như một cái cây vậy. Ông ta đã biết hòa hợp Tâm Thân rồi, nhưng chỉ có thể thực hiện được điều đó khi ông ta tập luyện hoặc biểu diễn thôi. Một người tầm cỡ bậc thầy thì lúc nào cũng có thể giữ trạng thái hợp nhất. Phần biểu diễn của ta trên sân khấu phản ánh cách ta tập luyện hằng ngày. Đây là lý do vì sao tôi bắt các môn sinh của tôi phải coi kiếm gỗ như là kiếm thật, có lưỡi sắc. Nếu ta tập luyện như thế này thì ngay cả khi gặp phải đối thủ dùng kiếm thật, ta cũng có thể đối mặt với với thanh kiếm một cách điềm tĩnh, giống như với kiếm gỗ.

Rào cản và cơ hội để học Ki

   Có nhiều người muốn tới Nhật đển học Ki-Aikido hoặc Kiatsu tại tổng đàn nhưng họ không thể gác lại sự nghiệp trong 2 năm liền để qua Nhật học. Hơn nữa chi phí và ngôn ngữ cũng là rào cản lớn. Có cách nào khác cho họ không nếu như ở gần chỗ họ sống không có đạo đường nào cả?

Có rất nhiều đạo đường của Ki Society trên khắp thế giới. Chúng tôi cũng đang phát triển một khóa học tại gia học qua video, để cho mọi người học tại nhà một mình hoặc theo nhóm. Sau đó họ chỉ cần qua tổng đàn một năm 2 lần,  mỗi lần 4 ngày để kiểm tra xem họ tiến bộ đến đâu. Mặc dù học kiểu này sẽ tốn thời gian hơn là đến tổng đàn học một khóa dài hạn, nhưng chúng tôi lại thấy rằng với một học viên nghiêm túc, thời gian tập luyện không phải là yếu tố quyết định sự tiến bộ. Ngay cả trước khi có khóa học qua băng hình, tôi vẫn nhớ có 1 nhóm 5 học viên tự tập hợp nhau lại và sử dụng các chỉ dẫn trong sách của tôi để tập luyện. Họ tập theo lượt, một người đọc to các bước để thực hiện đòn thế, 4 người còn lại chia làm 2 cặp tập với nhau. Khi tôi xem họ đánh, tôi thấy rất ngạc nhiên vì dù không có thầy hướng dẫn, họ vẫn làm rất tốt. Điều quan trọng nhất là phải có khát khao học hỏi, có một nguồn tư liệu tốt, và có cơ hội gặp được những người đi trước để nhờ kiểm tra trình độ định kỳ. Ngay cả khi không có những điều kiện học tập lý tưởng, ta vẫn đạt được tiến bộ nhiều hơn những người mà ở trong môi trường thuận lợi nhưng lại thiếu tinh thần học hỏi.

Ở các nước phương Tây có nhiều người từ chối tập Aikido và các môn võ khác vì họ cho rằng tập võ có thể đi ngược lại các điều răn của tôn giáo mà họ theo. Aikido có ảnh hưởng từ đạo Shinto và đạo Phật. Có cần thiết phải theo các tôn giáo này thì mới tập được Aikido không?

Cúi chào là phong tục Á Đông. Nó có nghĩa là để thể hiện sự tôn trọng. Chúng ta không phải đang cúng bái một cá nhân hay một tôn giáo nào. Chúng tôi cúi chào chữ Ki treo ở trông đạo đường chỉ đơn giản là để tỏ lòng tôn kính tới vũ trụ. Chúng ta sau đó chào người hướng dẫn và chào lẫn nhau cũng vì cùng lý do đó. Biểu tượng mà ta cúi chào không quan trọng. Ta vẫn chào cờ để tỏ lòng biết ơn tới Chúa, Trời và đất nước, và tới đồng bào ta. Đó không phải là nghi thức riêng biệt, chỉ chuyên dùng cho cái này và không dùng cho những cái khác. Điều quan trọng là ta thể hiện lòng tôn kính tới vũ trụ và lòng hiếu sinh của Trời Đất.

Kết nối các thế hệ

   Thầy đã chuẩn bị để con thầy kế nghiệp thầy, có những điểm tương đồng và khác biệt nào mà cậu ấy sẽ phải gặp so với những gì thầy đã gặp khi bằng tuổi cậu ta?

Con tôi, Shinichi, có lợi thế là cậu ta có thể khởi nghiệp với một di sản do tôi để lại. Không phải tìm kiếm từ đầu, hoặc nối ghép các kiến thức từ nhiều người. Một điểm khác biệt nữa là khi tôi bằng tuổi cậu ta bây giờ, nước Nhật đang có chiến tranh. Cái gì ta cũng phải tự xoay sở. Cái gì ta đạt được cũng phải do nỗ lực bản thân, kể cả việc tập luyện. Mặt khác, do chẳng có gì được lý giải rõ ràng, nên có thể có rất nhiều phong tục truyền thống khiến ta lạc lối.

Thời của con tôi thì cái gì cũng được truyền lại, mà chẳng tốn công sức. Tuy vậy, nếu con tôi có động lực giống như tôi ngày xưa, sẽ chỉ cần 5 năm là có thể đạt được những thành tựu mà tôi phải mất 20 năm mới có, đơn giản là vì phương pháp giảng dạy và tập luyện đã được chau chuốt hơn nhiều. Không cần thiết phải thử đi thử lại quá nhiều lần để rút kinh nghiệm, nên cũng khó có thể bị lầm đường lạc lối.

Waka Sensei

   Waka Sensei, điều gì mà thầy cho là thử thách lớn nhất khi phải kế nghiệp cha?

Tôi nghĩ thử thách lớn nhất là tạo ra cho mọi người động lực để tập luyện, vì thế hệ của tôi mọi thứ đều có sẵn. Con đường đã được vạch sẵn, nhưng vì chúng tôi không phải là kẻ bỏ công vạch ra đường lối nên chúng tôi thiếu động lực để đi hết con đường. Thế hệ của tôi là thế hệ sẽ lãnh đạo nước Nhật trong nửa đầu thế kỷ 21. Tới giờ này, chúng tôi đã trở nên lười nhác và phụ thuộc vào máy móc và thiết bị điện tử. Chúng tôi có nhiều lựa chọn, nhưng lại thiếu sự tập trung. Cũng giống cha tôi, tôi phải tìm cách để mọi người thấy hứng thú tập luyện, để hướng dẫn họ về Tâm Thân hợp nhất và giúp họ đối mặt với các thử thách ở phía trước. Chúng tôi có một câu danh ngôn, “Fueki Ryuko,’ có nghĩa là cuộc sống không thay đổi về cốt lõi, nhưng ở bề mặt thì luôn biến đổi. Ta phải làm sao để ta giải quyết vấn đề này, để vẫn gìn giữ được các chân lý trong khi thế giới vẫn luôn đổi thay, đây cũng là thử thách mà chúng tôi phải giải quyết trong công tác giảng dạy. Do Ki-Aikido dùng văn hóa Nhật làm nền móng, cho nên Ki-Aikido cho chúng tôi cơ hội để lại 1 lần nữa khám phá tầm quan trọng của các giá trị truyền thống mà đang ngày càng mai một dần, để lưu giữ lại những gì có giá trị, đáng để gìn giữ.

Thầy nói rằng có rất nhiều từ ngữ và khái niệm từ thời xưa, nhưng nay giới trẻ không hiểu gì nữa. Ngôn ngữ và các giá trị đã thay đổi, vậy làm sau để kết nối các thế hệ với nhau?

Cha tôi sinh ra tại Nhật vào năm 1920. Đó là một xã hội khác hẳn ngày nay, rất nhiều từ ngữ và lối nói được các thế hệ trước thế chiến sử dụng, thì nay đã không còn truyền dạy và có ý nghĩa nữa. Ngôn ngữ của chúng tôi đã thay đổi. Rất nhiều người thuộc thế hệ trẻ chưa từng biết về ý nghĩa của các chữ Hán cổ, và do đó đôi lúc khi hướng dẫn họ, tôi có gặp chút khó khăn. Vì lý do này, tôi đang cùng với cha tôi tìm các cách thức truyền đạt mới, dùng các từ ngữ và các ví dụ mà thế hệ trẻ hiểu được, nhưng vẫn trung thành với các chân lý cơ bản.

Máy tính điện tử đã tạo nên một sự thay đổi lớn trong thế giới võ thuật vì 2 lý do: khả năng truyền tải thông tin nhanh chóng và khả năng tương tác qua Internet; nhưng đồng thời cũng tạo nên những thứ được gọi là techno-stress [chỉ sự căng thẳng (stress) do phải sống và làm việc trong một môi trường công nghệ cao mà mình không thích nghi nổi], do đó cần phải có phương pháp giúp cân bằng tinh thần và cơ thể. Thầy hy vọng trang web của Hội sẽ giúp được gì cho những người yêu võ thuật?

Các thiết bị điện tử đã giúp cuộc sống của chúng ta thêm phần tiện nghi, nhưng đồng thời nó cũng khiến chúng ta cứ bị ngồi im một chỗ và trở nên phụ thuộc vào các tiện nghi đó. Ki-Aikido có thể giúp ta lấy lại cân bằng của tinh thần và cơ thể, giúp ta có thể sung sức và khỏe mạnh suốt đời. Ta có thể ngay lập tức qua Internet giao tiếp với mọi người trên thế giới. Đây là lợi thế, và chúng tôi mong là nhờ đó mà các lợi ích của Ki-Aikido có thể đến được với mọi người, ngay cả những người chưa từng biết đến Ki. Hội Ki Society vẫn đang phát triển các nội dung trên website tiếng Anh của Hội, và theo như các thông tin bổ sung trong các sách của thầy Tohei, rất nhiều các dojo thành viên của Hội có website riêng bằng tiếng Anh và có rất nhiều thông tin bổ ích.

(Hết)

Phần 1: http://kiaikido.vn/bai-phong-van-thay-koichi-tohei-va-thay-shinichi-tohei-2000-phan-13/

Phần 2: http://kiaikido.vn/bai-phong-van-thay-koichi-tohei-va-thay-shinichi-tohei-2000-phan-23/

Dịch: Vũ Hồng Thao Sensei

Bài viết tương tự

Tempu Sensei – Một trong 3 người thầy lớn củ... Nhân tiện QA Sensei share hình Tempu Sensei... Jason nhiều chuyện viết 1 bài share về Tempu Sensei c...
Hướng Lên Phía Trước Khi Lùi Về Phía Sau – C... 01 Tháng Mười Hai, 2015 Cái gì có khởi đầu cũng sẽ có kết thúc.Khi chúng ta bắt tay vào làm việ...
18 TRÍCH DẪN CỦA KOICHI TOHEI SENSEI (*) Lời người dịch: Với em, những trích dẫn dù là của ai cũng không phải chân lý. Đó chỉ là cách để ...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *