17 Jun, 2017

MA-AI, 1 GÓC NHÌN CHI TIẾT VỀ MA-AI

“…

*Khoảng không: “Biên giới cuối cùng”

Nhưng tôi đang đề cập tới 1 loại khoảng không khác. “Ma-ai”.
Thuật ngữ “Ma-ai” được định nghĩa là khoảng không, khoảng cách, tầm với hoặc khoảng không gian giữa hai hoặc nhiều điểm. Khi mà tôi mới bắt đầu tập luyện Aikido, điều mà tôi hay làm để xác định khoảng cách Ma-ai với bạn tập là vươn cánh tay hết cỡ về phía trước và lấy điểm chạm của ngón tay tôi với bạn tập. Và đó chính là Ma-ai theo 1 cách hiểu đơn giản. Rồi từ đó chúng tôi bắt đầu thực hiện các đòn tấn công và kỹ thuật tai-sabaki (các bước di chuyển ra khỏi đường đánh), dừng lại khi giáo viên ra lệnh dừng, đo lại khoảng cách chạm của đầu ngón tay rồi lại bắt đầu lại từ đầu. Trong suốt quá trình tập luyện, người giáo viên sẽ đi lại xung quanh, quan sát và nhắc nhở chúng tôi luôn giữ khoảng cách an toàn, Ma-ai.
Khi mà tôi cố gắng hiểu về cơ chế và luyện tập Ma-ai, những yếu tố khác không chỉ là về khoảng cách như tốc độ, thời điểm và tầm với lần lượt xuất hiện trong đầu tôi. Những yếu tố đó đã làm rõ nghĩa hơn về “Ma-ai”, nhưng có vẻ đó không phải là tất cả. Bởi vì Ma-ai cũng vừa là kéo dài và kết giao. Và cũng bởi vì Ma-ai còn phụ thuộc vào trực giác của ý định hướng đến. Vậy có thể Ma-ai khoảng cách của cá nhân trong quan hệ xã giao hàng ngày có tồn tại an toàn không? Chính xác thì Ma-ai là gì?

Trở lại với khái niệm cơ bản.

clb ki aikido hà nội ma-ai 1

Trong Aikido, Ma-ai ám chỉ khoảng cách hợp lý giữa bạn với người bạn tập cùng, khi mà người tập cùng phải bước thêm 1 bước nữa để đòn tần công với đến vị trí của bạn. Nhưng cho tới nay, bản thân tôi đã nhận ra 1 thực tế rằng định nghĩa đó lại không hề đơn giản như điều mà bấy lâu nay tôi vẫn lầm tưởng.

Ma-ai là khoảng cách nằm giữa các bên, khoảng cách được cam kết; trong một số các môn võ khác như kendo và karate, nó là mối quan hệ được giữa khoảng cách nhất định giữa 1 người và đối phương, và nó thường được chia làm 3 loại, lệ thuộc vào khoảng cách mà với 1 đơn bị đo lường thời gian nhất định cho 1 người có thể chạm mũi kiếm đến đối phương:

* To-ma: Khoảng cách xa hoặc dài, khi mà ta mất quãng đường dài và xa hơn để chạm tới đối phương.
* Itto-ma: Bằng 1 bước chân – tương đương với khoảng cách 1 chiều dài thanh kiếm, khi mà chỉ với 1 bước chân hay 1 bước chém kiếm ta có thể chạm tới được đối phương.
* Chikama: Khoảng cách cận hoặc ngắn, khi mà ta đã đứng hoàn toàn trong khoảng cách an toàn của đối phương.

*Ma-ai trong tốc độ và thời điểm.

Bên cạnh khái niệm về khoảng cách vật lý, 1 phần của Ma-ai còn tùy thuộc vào tốc độc của người ra đòn cũng như thời điểm mà họ thực hiện đòn đánh. Thi thoảng, tôi thường sử dụng hình ảnh của 2 người kiếm sĩ có năng lực ngang bằng nhau trong khoảng khắc đối đầu, hai bên đều trong trạng thái chờ đợi thời cơ và cùng có ý niệm rằng anh ta sẽ là người nhanh hơn. Càng nhanh hơn và chọn thời điểm tốt hơn trong tấn công, anh ta sẽ có nhiều cơ hội để vượt trội hơn người còn lại.
Hoặc tôi cũng hình tượng 1 hoạt cảnh khác: Tưởng tượng bản thân là 1 kiếm sĩ trong 1 cuộc đấu kiếm với 1 kiếm sĩ khác người trẻ hơn, nhanh hơn và giỏi kỹ thuật hơn. Vậy có phải Ma-ai của anh ta có lớn hơn Ma-ai của tôi?
Tốc độ và thời điểm, và cách hiểu của chúng ta và khả năng của nó liên hệ với người tấn công cũng ảnh hưởng tới Ma-ai của chúng ta.

*Ma-ai kết giao và nối dài.

cllb ki aikido hà nội ma-ai

Ma-ai có thể co dãn, lan rộng và giao nhau. Điều này tùy thuộc vào tầm với của vũ khí mà chúng ta đang sử dụng và khả năng về tốc độ và thời điểm từ cả hai người để thực hiện các đòn đánh. Cũng như khi bạn đang cầm kiếm và đối phương trong tư thế tay không, cả khoảng cách của bạn và tầm với đều nằm ở lợi thế hoàn toàn khác.
Người mà cầm kiếm sẽ có tầm với xa hơn, và người tay không sẽ có tầm với ngắn hơn. Bằng việc nhận biết được nó, cả hai phía sẽ điều chỉnh để cả hai bên đều đứng trong khoảng cách an toàn mà không phe nào có thể với đến phe còn lại. Ứng dụng điều này vào tình huống cụ thể như, người tấn công sử dụng gậy bóng chầy và đối phương sử dụng búa tạ, Ma-ai của cả hai phe phải quan tâm tới sẽ là trọng lượng, sức sát thương và tốc độ với từng loại vũ khí mà họ sử dụng. (Điều này tác giả chỉ tưởng tượng ra chứ chưa thực chứng 1 tình huống nào như vậy.)
Trong Kỹ thuật, vấn đề này cũng được ứng dụng tới. Ví dụ như trong quá trình thực hiện đòn ném trong Aikido, chúng ta dẫn dắt bạn tâp mở ra 1 khoảng trống để chúng ta tiến tới. Khi chúng ta di chuyển, chúng ta cũng xác định sẵn chúng trước cho đòn ném. Với tình huống này, chúng ta đang thực sự sử dụng khả năng hiểu biết của mình để vận dụng Ma-ai trong tương tác và nối dài tới lợi thế trong đòn thế của chúng ta. Sự nhận biết về vành đai này sẽ cho phép chúng ta luôn giữ 1 khoảng cách ổn định chỉ xa hơn tầm với khoảng cách ngắn bằng chiều dài 1 cọng tóc, vì thế mà tương tác giữa hai bên không bị cắt đứt. Chúng ta sử dụng ý niệm để liên kết với đối phương, dẫn dắt họ vào tình huống thuận lợi để thực hiện đòn ném.
Khi mà bạn có được 1 người bạn tập phù hợp tại dojo sẽ giúp bạm thực hành thêm về điều này, cả hai bên sẽ cùng có thưởng thức trò chơi dẫn dắt, xác lập khoảng cách an toàn, cố gắng dẫn dắt để phá vỡ sự xác lập sẵn về khoảng cách đó và sau đó, cả hai bên sẽ phá lên những tràng cười thích thú về tính ứng dụng của nó trong lợi thế về vị trí khi tập luyện Aikido. Cá nhân tôi rất thích điều này.

*Ma-ai và ý niệm.

Ma-ai cũng được đề cập đến bằng sự am hiểu của bạn về ý niệm. Khi ban có cảm giác rằng mình đang an toàn, thì Ma-ai của bạn sẽ ngắn lại. Khi bạn cảm giác được mối nguy hiểm , bán sẽ kiểm soát và chú hơn về khoảng cách., tốt nhất là xa hơn và dài hơn tầm với và tốc độ của đối phương.
Hoặc như, bạn có gia đình, những người mà bạn luôn biết rằng họ luôn ở bên bạn, yêu thương bạn và quan tâm tới bạn. Ma-ai của bạn với họ sẽ càng gần hơn tùy vào mức độ bạn muốn. Bạn có những người đồng nghiệp, họ luôn theo dõi hành động của bạn hoặc chơi xấu bạn từ phía sau lưng, tùy vào mối quan hệ của bạn với họ mà bạn cũng điều chỉnh khoảng cách trong quan hệ. Hay khi bạn đang đi trên phố, bỗng dưng có ai nào đó lại gọi bạn từ góc khuất phía xa, và bạn sẽ tự động vớ ngay 1 cây gậy để phòng thủ rồi bắt đầu tránh xa kẻ đó.

*Cảm giác về không gian cá nhân và an toàn.

Với hành vi của động vật và tâm lý của con người, mức độ mà 1 người có thể gần gũi với người khác tùy thuộc vào cảm giác an toàn mà người đó cảm thấy khi lại gần người khác. Đó cũng chính là Ma-ai. Đây là khái niệm về khoảng cách an toàn cá nhân. Bạn đã từng đứng trên 1 toa tầu chật kín người chưa? Cảm giác thế nào khi bạn bị mắc kẹt giữa toàn những người lạ?
Ma-ai trên 1 chuyến tàu ở Nhật
Tôi lại gợi nhớ về thời còn đi học, một trong những cô giáo đã trị được cái lớp học của những cô gái thiếu niên 14 bất trị bằng cách đàn áp răn đe chúng tôi trong cự ly gần. Khi cô nhận ra được bất kỳ dấu hiệu mờ ám về trò tinh nghịch, cô sẽ chọn cho mình vị trí đứng ở ngay cạnh thủ phạm bị tình nghi là nguyên nhân của trò đó. Và nó thực sự rất hiệu quả. Cô đã thực sự là 1 giáo viên tuyệt vời vì cô luôn làm cho đầu óc của chúng tôi cảm thấy hứng thú và ham học hỏi khi đến lớp, và dĩ nhiên là vẫn duy trì tính kỷ luật cao của lớp mà không làm mất tinh thần học tập của cả lớp. Phương pháp này cũng có tác dụng ở rất nhiều trường hợp. Hay cả trường hợp ngày nay, những lúc đi trên phố mà bỗng dưng cảnh sát lại đứng gần tới 1 khu vực khi họ đang tinh nghi sẽ có vấn đề dân sự sẽ xảy ra, và việc chọn vị trí thích hợp đển sẵn sàng hành động cũng là ứng dụng của Ma-ai.
Có vẻ như đây không phải là 1 trường hợp tích cực khi mà bạn có sự cảnh giác trước nguy hiểm và sử dụng sự sợ hãi, lo lắng, hoài nghi rồi mở rộng Ma-ai để bảo vệ bản thân, nhưng theo tôi điều này lại có thể xảy đến và tôi cũng liệt kê nó trong phần này để cho công bằng. Đó là trường hợp khi bạn được cảnh báo rằng một vài khu vực bạn không được phép xâm nhập vì lý do an toàn. Nhưng thực tế những nơi mà được canh gác nghiêm ngặt hay được bảo vệ thường lại khiêu khích trí tò mò của bạn rằng “Điều gì bí mật ở trong khu này nhỉ?”

Cũng có những người có thể cảm giác được cấp độ an toàn. Người mà có thể xâm nhập những khu vực cấm mà người khác lại không làm được. Tất nhiên là vẫn phải đảm bảo tính an toàn. Một cách khác, chúng ta có thể gọi những phương pháp giữ khoảng cách và cảnh báo an toàn tới những khu vực này cũng là Ma-ai được sử dụng trong kiểm soát và ngăn chặn sự xâm nhập trái phép.
Trong quá trình cố gắng duy trì khoảng cách, vấn đề về cảm xúc trong việc kết nối hoặc ngắt kết nối với người khác cũng được tôi nghĩ tới.
“Khoảng thời gian một mình” cũng tồn tại, trường hợp mà bạn cảm thấy mình chỉ muốn được bỏ lại 1 mình cô đơn. Điều này thường xảy ra khi bạn có 1 câu hỏi gì đó lăn tăn trong đầu hoặc bạn muốn hưởng thụ chút cảm giác quý báu được ở lại với chính mình. Điều này rất quan trọng và đến ngay cả bản thân cha mẹ sinh ra ta cũng sẽ hiểu được nó, tất cả những gì chúng ta muốn lúc này là được ngắt kết nối với thế giới xung quanh và tự suy ngẫm về bản thân mình. Hoặc ngay cả khi tôi muốn viết nên 1 điều gì đó, tôi cũng ưa chuộng cảm giác 1 mình hơn. Đây cũng chính là 1 phần của Ma-ai đối với cá nhân tôi.
Việc trở thành người ăn chay hoàn toàn ngoài khả năng của tôi. Lý do đơn giản là tôi không thể nghiêm khắc với bản thân mình khi mất bình tĩnh. Tôi rất ngưỡng mộ những người ăn chay chuyên nghiệp và cách mà họ dùng để chăm sóc và quan tâm tới sự yếu đuối, bệnh tật hay khiếm khuyết của cuộc sống. Họ thực sự đã đạt tới cảnh giới của sự duy trì khoảng cách để bảo vệ bản thân khỏi những lần họ thất bại trước bệnh tật, một sự kiên định, một cách kiểm soát.
Hay là cả những sinh vật hoang dã mà tính hoang dã của chúng là bản năng. Những con thú hoang dã mà không được thuần hóa có thể duy trì một giới hạn vòng tròn lớn xung quanh để cảnh giác và tự vệ hơn là thú nuôi trong nhà. Đây cũng chính là 1 góc nhìn khác công nhận về sự tồn tại của Ma-ai trong tự nhiên.

“Nhưng hãy cùng thống nhất các khoảng không lại và để cho gió của thiên đường được nhảy múa bên trong bạn. Yêu thương những thú xung quanh nhưng lại không hề bị rằng buộc của tình yêu; hãy để chúng được trở thành biển cả bồng bềnh ở giữa bến bờ của tâm hồn trong bạn”
~Kahlil Gibran

Cách mà chúng ta có thể hiểu được nó, Ma-ai là cái tổng thể của những yếu tố mà tôi đã nêu ở bên trên, nơi mà chúng ta thực sự có 1 cuộc sống hòa hợp với những gì xung quanh. Nhưng, kể cả vậy, tôi cũng không hề tin rằng điều này lại đơn giản đến vậy. Đây có vẻ là 1 cách giải thích tốt, nhưng tôi vẫn tìm thấy được nhiều điểm còn thiếu ở trong nó. Vẫn còn tồn tại những cảm giác lăn tăn trong tôi, như những con sâu luồn lách trong cảm giác rằng vẫn còn điều gì đó hơn nữa về Ma-ai mà tôi vẫn chưa tìm ra. Sau rất nhiều nỗ lực suy nghĩ về khái niệm này, nó cuối cùng đã sáng tỏ trong tôi rằng:

“Có lẽ, Ma-ai chính là một mối quan hệ.”

Đúng vậy đó, cơ bản thì khái niệm này phản ánh về khoảng cách, nhưng nó cũng bao hàm về khái nhiệm quan hệ/ liên kết của bạn với những người xung quanh, nó là về bạn và về những người quanh bạn, tình huống của cá nhân bạn, cùng với hoặc hướng về cả những người khác. Nó là sự liên kết về tổng thể.
Để hiểu hơn, Ma-ai là khoảng cách của con người và khoảng không, khi tôi cố nhào nặn ý tưởng này trong đầu, luyện tập duy trì tinh thần Ma-ai với trái tim, khối óc và linh hồn – cuối cùng tôi nhận ra được sự bình an ở trong nội tâm. Có thể, với cá nhân tôi, đây chính là cách lý giải hợp lý về Ma-ai với chính mình.

…”

Nguồn: https://aikidonosekai.wordpress.com/2014/07/09/maai/

Dịch: Hiệp Nguyễn

Trackback URL: http://kiaikido.vn/ma-ai-1-goc-nhin-chi-tiet-ve-ma-ai/trackback/

Leave a comment:

Your email address will not be published. Required fields are marked *