Liên hệĐăng ký tập

Trước đây khi tôi là đệ tử nội trú của O Sensei, trong quá trình luyện tập, tất cả mọi người đều được yêu cầu phải mặc hakama ngay từ lần đầu tiên khi họ bắt đầu luyện tập ở võ đường. Vào thời điểm đó, không hề có một quy định nào về loại hakama mà bạn có thể mặc, thế nên võ đường trông thật sự rất là…màu mè. Người ta có thể thấy đủ các loại hakama ở đó, với đủ nhiều loại màu sắc và chất liệu, từ loại hakama dành cho môn kendo cho đến loại hakama kẻ sọc hay được sử dụng trong các điệu múa Nhật Bản, thậm chí có cả môn sinh còn mặc loại hakama làm bằng lụa rất đắt đỏ được gọi là sendai-hira. Tôi tự nhủ rằng chắc cậu môn sinh nào mới đi tập phải dám ăn cả gan hùm lắm thì mới dám mượn chiếc hakama đắt tiền từ ông nội mình (thường chỉ được dùng đến trong những dịp nghi lễ quan trọng) và mài nó xuống sàn trong khi thực hiện các kỹ thuật suwariwaza (các kỹ thuật thực hiện ở tư thế seiza và shikko).

Tới giờ tôi vẫn nhớ như in cái ngày mà tôi quên hakama của mình khi luyện tập. Lúc đó tôi chuẩn bị bước vào thảm tập (tất nhiên là là chỉ mặc dogi) thì liền bị O Sensei gọi lại.

O Sensei nghiêm khắc hỏi tôi: “Hakama của cậu đâu rồi? Cậu nghĩ cái gì mà dám tới luyện tập trong khi cậu chỉ mặc như thế này? [Nguyên tác: What makes you think you can receive your teacher’s instruction wearing nothing but your underwear?] Cậu không có tí ý thức nào sao? Rõ ràng là cậu hoàn toàn chẳng có tí thái độ và phép lịch sự nào mà một người tập võ cần phải có. Hãy ra một góc ngồi và quan sát cả lớp tập đi.”

Đó là lần đầu tiên trong rất nhiều lần trách mắng mà O Sensei dành cho tôi. Tuy nhiên, chính sự thiếu hiểu biết của tôi từ lần đó đã dẫn đến việc O Sensei đã dành thời gian sau buổi tập để giảng dạy cho các đệ tử nội trú về ý nghĩa của hakama. Thầy nói với chúng tôi rằng hakama là một trang phục truyền thống dành cho các môn sinh luyện tập võ cổ truyền (kobudo), sau đó thầy hỏi có ai trong chúng tôi biết tại sao hakama lại có 7 nếp gấp hay không?

“Chúng tượng trưng cho 7 phẩm hạnh của võ đạo” O Sensei nói. “ Chúng bao gồm jin (lòng nhân từ), gi (danh dự hay sự công bằng), rei (nhã nhặn và lịch sự), chi (sự thông minh, trí tuệ), shin (sự chân thành), chu (lòng trung thành), và koh (lòng thành kính). Chúng ta đã thấy được những phẩm hạnh đó từ các samurai nổi tiếng trong quá khứ. Mặc hakama đồng nghĩa với việc nhắc nhở chúng ta hãy noi theo các võ sĩ đạo chân chính. Đó chính là minh chứng cho việc truyền thống được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Aikido được sinh ra dựa trên tinh thần võ sĩ đạo Nhât Bản, và trong quá trình luyện tập, chúng ta càng phải phấn đấu để phát huy 7 phẩm hạnh truyền thống đó.”

Hiện tại, nhiều võ đường Aikido không còn tuân theo những quy tắc nghiêm khắc của O Sensei về chuyện mặc hakama. Tôi cho rằng đó là một sự thụt lùi – từ việc là những phẩm hạnh truyền thống, thì giờ đây chỉ còn lại là vật thể hiện vị thế cho các yudansha (cách gọi các môn sinh đã đạt đai đen trở lên). Tôi đã đến nhiều võ đường ở nhiều quốc gia. Và tôi để ý rằng ở những nơi mà chỉ có yudansha mới được mặc hakama thì các yudansha sẽ đánh mất đi sự khiêm tốn của chính mình. Họ cho rằng hakama chính là phần thưởng cho quá trình thể hiện của họ, nó tượng trưng cho chính vị thế cao hơn của các yudansha. Chính những suy nghĩ này đã làm cho nghĩ lễ quỳ chào O Sensei (điều chúng ta vẫn thường khi bắt đầu và kết thúc mỗi lớp học) trở thành trò nhạo báng.

Tệ hơn nưa, ở một số võ đường, phụ nữ ở cấp độ kyu (và chỉ dành cho phụ nữ) được yêu cầu phải mặc hakama với mục đích để che giấu đi sự thùy mị ở họ. Đối với tôi, đó là một sự xúc phạm và phân biệt đối xử với những môn sinh là nữ giới. Bên cạnh đó, nó cũng xúc phạm tới các môn sinh là nam giới trong việc thừa nhận phần tinh thần yếu đuối của họ sẽ không có chỗ để tồn tại trên thảm tập Aikido.

Thật sự những điều đó làm tôi cảm thấy rất buồn. Nó có thể là vấn đề chẳng quan trọng gì đối với một vài người nhưng tôi vẫn khắc ghi những lời dạy từ O Sensei về tầm quan trọng của việc mặc hakama. Tôi không cho phép mình bác bỏ ý nghĩa của nó, cũng như không một ai có thể tranh cãi về giá trị của những phẩm hạnh mà nó tượng trưng. Ở những võ đường mà tôi giảng dạy, tôi đều khuyến khích các võ sinh của mình mặc hakama mà không phụ thuộc họ đang ở cấp độ nào (tất nhiên là tôi không yêu cầu họ phải mặc trước khi họ dành được cấp độ đầu tiên vì những võ sinh ở Mỹ thường không có ông nội người Nhật để họ có thể mượn hakama). Tôi cảm thấy khi mặc hakama và hiểu về ý nghĩa của nó thì các võ sinh sẽ ý thức được tinh thần của O Sensei và giữ gìn cho tinh thần đó sống mãi.

Nếu một ngày chúng ta cho phép ý nghĩa của việc mặc hakama mai một đi, thì có lẽ lúc đó chúng ta cũng sẽ làm cho những ý nghĩa cơ bản của Aikido chìm vào quên lãng. Ngược lại, nếu chúng ta còn ghi nhớ những lời dạy của O Sensei về trang phục tập luyện, thì tâm trí của chúng ta có lẽ sẽ còn đi cùng mãi với giấc mơ mà cả cuộc đời thầy đã dành để theo đuổi.
——————————–
Cảm nhận cá nhân:

– Cuộc đời là một dòng chảy, không có thứ nào ở yên một chỗ, do đó những quan điểm của thầy Saotome hay của bất cứ ai cũng có thể thay đổi theo dòng thời gian.

– Cá nhân tôi vẫn ủng hộ việc hakama nên được trao cho những môn sinh đã trải qua một quá trình luyện tập nhất định (bao gồm cả việc các bạn nữ cần mặc hakama để bảo vệ cơ thể) như để ghi nhận về những nổ lực của họ. Nếu một môn sinh mới đi tập mà không hiểu hết được những ý nghĩa của hakama và không có những trải nghiệm đủ lâu với môn võ mình tập thì có thể họ cũng không thể cảm nhận được hết ý nghĩa của việc mặc hakama.

– Thật sự đọng lại trong tôi là những ý nghĩa sâu sa mà O Sensei đã răn dạy về việc mặc hakama. Nó giúp chúng ta chú ý đến việc rèn luyện phẩm chất võ đạo, thứ mà theo tôi còn quan trọng hơn những kỹ thuật hay đai đẳng mà chúng ta đạt được. Tôi cũng hi vọng rằng các bạn khi mới mang hakama sẽ không còn phải cố gồng mình lên để tỏ ra mình có trách nhiệm và phải vượt trội hơn các võ sinh mới, thay vào đó chúng ta chỉ cần tập trung rèn luyện những phẩm hạnh võ đạo mỗi ngày. Chiến thắng chính bản thân mình mới là điều quan trọng nhất.

Chúc mọi người một ngày tốt lành.

Đinh Tất Thắng

One thought on “HAKAMA VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ

  1. Pingback: Bài dự thi MS25: Dũng (bị) Cảm | Ki Aikido Hà Nội - Aikido với Tinh thần và Cơ thể hợp nhất

Comments are closed.